Aidat Gecikme Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Formül ve Örnekler

Aidat birkaç gün gecikince tazminatın ne kadar tuttuğunu merak etmek doğaldır. Hesap aslında basittir; kafa karıştıran kısım, kısmi ödemeler ve gün sayımıdır. Bu yazıda formülü, iki örnek hesabı ve sık sorulan noktaları adım adım gösteriyoruz.

Gecikme tazminatının yasal dayanağı nedir?

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesinde şu hüküm yer alır: gider ve avans payının tamamını ödemeyen kat maliki, ödemede geciktiği günler için aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı ödemekle yükümlüdür. Madde metnine dipnot olarak eklenen değişikliğe göre bu oran, 14/11/2007 tarihli ve 5711 sayılı Kanunla "yüzde on" iken "yüzde beş" olarak değiştirilmiştir. Eski bir kaynakta yüzde on yazıyorsa o kaynak güncel değildir.

Tazminat, gecikilen günlerle orantılıdır; yani vade günü geçtikten sonra her gün işler ve borç ödenince durur.

Formül nedir?

Basit hesapla:

Gecikme tazminatı = kalan borç × aylık oran × gecikme günü / 30

Senin Site'nin gecikme tazminatı özelliği ve ücretsiz hesaplama aracı bu formülü kullanır. Hesap basittir, yani tazminatın kendisine tekrar tazminat işletilmez. Oran yüzde olarak 5 ise formülde 0,05 yazılır.

Örnek 1: Tek aidat, tam gecikme

Örnek: Aylık aidat 2.000 TL, vade gününden bu yana 60 gün geçmiş ve hiç ödeme yapılmamış olsun. Gecikme tazminatı = 2.000 × 0,05 × 60 / 30 = 200 TL. Ödenecek toplam = 2.000 + 200 = 2.200 TL.

Örnek 2: Kısmi ödeme yapılırsa

Örnek: Bir dairenin 3.000 TL'lik borcu var ve vadesinden itibaren 30 gün geçti. İlk 30 gün için tazminat = 3.000 × 0,05 × 30 / 30 = 150 TL. Kat maliki bugün 1.000 TL ödedi; kalan anapara 2.000 TL oldu. Sonraki 15 gün için tazminat = 2.000 × 0,05 × 15 / 30 = 50 TL. 45 günün toplam tazminatı = 150 + 50 = 200 TL.

Burada önemli nokta şudur: ödeme yapıldığı günden itibaren yeni tazminat yalnızca kalan anapara üzerinden işler. Daha önce işleyen tazminat ise silinmez. Senin Site ödemeyi en eski borca uygular ve kalan anaparayı ile tazminatı ayrı gösterir.

Birden çok ay borç varsa nasıl hesaplanır?

Her aidatın vadesi ayrıdır. Bu yüzden her ay için ayrı bir gecikme süresi vardır:

Dönem	Aidat	Gecikme (gün)	Tazminat
Ocak	1.500 TL	90	1.500 × 0,05 × 90 / 30 = 225 TL
Şubat	1.500 TL	60	1.500 × 0,05 × 60 / 30 = 150 TL
Mart	1.500 TL	30	1.500 × 0,05 × 30 / 30 = 75 TL
Toplam	4.500 TL		450 TL

Elle yapmak zor olduğundan, çok daireli sitelerde bu hesap hataya açıktır. Gecikme tazminatı hesaplama aracı tek dairelik hızlı hesaplar için uygundur; sürekli takip için gecikme tazminatı özelliği tüm dairelerde otomatik hesap yapar.

Vade günü nasıl belirlenir?

Kanun, aidat için sabit bir ay günü belirtmez. Genellikle yönetim planı veya kat malikleri kurulunun kararı, aidatın her ayın hangi gününe kadar ödeneceğini belirler. Gecikme tazminatı da bu vade gününden sonra başlar. Bu nedenle yönetim planınızda veya işletme projesi kararınızda vade gününü yazılı hâle getirmeniz uyuşmazlıkları önler. Senin Site'de vade günü Ayarlar'dan 1 ile 28 arasında seçilir; varsayılan 15'tir.

Tazminat neden tahsil edilemez hâle gelir?

• Vade günü belirsizdir: Yazılı bir vade yoksa gecikmenin başlangıcı tartışmalı olur.
• Hesap kayıtsızdır: Hangi ay için ne kadar ödendiği tutulmamışsa tazminat ispatlanamaz.
• Süre geçmiştir: Alacakların zamanaşımına tabi olduğunu unutmamak gerekir; bkz. aidat borcu zamanaşımı.

Gecikme tazminatı icra takibine dahil edilir mi?

Gecikme tazminatı, kanunun kendisinin tanıdığı bir alacak kalemidir; icra takibinde asıl alacakla birlikte ayrı bir kalem olarak talep edilebilir. İcra takip talebinde alacağın tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün gösterilir (İcra ve İflas Kanunu m.58); bu yüzden takip talebinden önce tazminatın nasıl hesaplandığını açıkça yazmanız faydalıdır. Süreç için aidat borcu icra takibi yazısına bakın.

Hesabı sisteme nasıl bırakırsınız?

Senin Site'de aidat ekranından toplu borçlandırma yapar, tahsilatı girersiniz; program kalan anaparayı ve gecikme tazminatını borçlu listesinde, ekstrede ve aidat ekranında gösterir. Oran Ayarlar'dan değiştirilebilir. Oranı değiştirmeden önce yönetim planınızın ve hukuki durumun gerektirdiği değerleri mutlaka kontrol edin. Lansman döneminde tüm özellikler ücretsizdir; ücretsiz kayıt olarak deneyebilirsiniz.

Aidat artışı konusunda ayrıntı için aidat zammı nasıl yapılır yazısına, gecikmenin sonuçları için aidat ödenmezse ne olur yazısına göz atın.

Hesapta sık yapılan hatalar

• Ayı sabit 30 gün saymamak: Formülde ay 30 gün kabul edilir; gün sayısı gerçek takvim gününe göre, bölen 30'dur. Örneğin 45 günlük gecikme için 45/30 = 1,5 aylık oran uygulanır.
• Oranı yüzdeyle karıştırmak: Yüzde 5, formülde 0,05 olarak yazılır.
• Ödenen tutarı unutmak: Kısmi ödemeden sonra tazminat kalan anapara üzerinden işler.
• Vade gününü sıfırlamak: Her ayın aidatı için ayrı vade günü ve ayrı gecikme süresi vardır.
• Eski oranı kullanmak: Güncel metinde oran yüzde beştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.